Goede rechtsbijstand.
Ook als geld een zorg is.
Een strafzaak wacht niet tot het financieel beter uitkomt. Met gesubsidieerde rechtsbijstand kan de overheid bijdragen aan de kosten van je advocaat. Hier lees je wat een toevoeging betekent, wat je zelf kunt moeten betalen en hoe je een advocaat vindt die ermee werkt.
De overheid draagt bij aan advocaatkosten.
Pro deo betekent niet altijd volledig gratis.
Toegewezen bijstand kan anders worden gefinancierd.
Tien tools. Meer grip op je volgende stap.
Check je route naar pro deo, bereken je eigen bijdrage of maak een persoonlijke voorbereiding. Gratis te gebruiken, zonder account.
Pro deo gaat over financiering, niet over minder goede verdediging.
‘Pro deo’ is de bekende naam voor een advocaat die werkt met gesubsidieerde rechtsbijstand. De formele term is een toevoeging. De Raad voor Rechtsbijstand beoordeelt of je daarvoor in aanmerking komt; de advocaat dient de aanvraag in.
Bij een reguliere aanvraag spelen onder meer je inkomen, vermogen, huishoudsituatie en de inhoud van de zaak een rol. De regels zijn niet voor iedere strafzaak gelijk. Het is daarom onverstandig om alleen op basis van één inkomensbedrag te beslissen dat hulp voor jou wel of niet mogelijk is.
De Raad gebruikt bij reguliere aanvragen doorgaans fiscale gegevens van twee jaar eerder. Is je financiële situatie inmiddels verslechterd, bespreek dan of peiljaarverlegging mogelijk is. Bekijk voor actuele grenzen en uitzonderingen altijd de officiële voorwaarden van de Raad.
Wat is het verschil tussen pro deo en pro bono?
Op deze site bedoelen we met pro deo een advocaat die op basis van gesubsidieerde rechtsbijstand werkt. De Raad beoordeelt de toevoeging en een eigen bijdrage kan overblijven. Pro bono betekent dat de advocaat ervoor kiest de zaak kosteloos te behandelen; de NOvA onderscheidt die vrijwillige gratis bijstand van andere prijsafspraken.
Een aanvraag voor een toevoeging is dus geen verzoek om pro bono te werken. Aan een pro-bonoaanbod kun je geen automatisch recht ontlenen. Vraag bij beide termen welke werkzaamheden worden bedoeld en of eventuele uitgaven aan derden zijn inbegrepen.
Welke vraag hoort bij welke route?
De volgende onderwerpen horen bij elkaar, maar vragen ieder een eigen beoordeling. Kies het onderwerp dat bij de brief of de rekening past die je nu hebt. Een algemene inkomenscheck vervangt geen beoordeling van een strafrechtelijke regeling.
| Je situatie | Waar begin je? |
|---|---|
| Je zoekt hulp voor een strafzaak | Voorwaarden voor een toevoeging |
| Je bent aangehouden | Piketbijstand en de eerste gesprekken |
| Je hebt een factuur ontvangen | De eigen bijdrage controleren |
| Je wilt een andere advocaat | Overdracht, toevoeging en nieuwe kosten |
| De zaak is geëindigd zonder straf | Mogelijke vergoeding van advocaatkosten |
Vraag naar een advocaat. Stel die vraag niet uit vanwege geldzorgen.
Voor aangehouden verdachten bestaan bijzondere regelingen. De politie kan rechtsbijstand regelen. De toegewezen bijstand in de eerste fase en de financiering van het vervolg van de strafzaak zijn niet vanzelf hetzelfde.
Geef het aan als je een eigen advocaat wilt en laat uitleggen welke regeling in jouw situatie geldt. Lees ook over je rechten bij aanhouding en bijstand tijdens het politieverhoor.
Wel uitgenodigd voor verhoor, niet aangehouden?
Ook dan is je procespositie belangrijk. Vraag of je als getuige of als verdachte wordt gehoord en bespreek de uitnodiging vóór de afspraak met een advocaat. Neem niet aan dat iedere uitnodiging onder dezelfde financiering valt als bijstand na een aanhouding.
Vraag concreet of overleg en verhoorbijstand onder een passende regeling kunnen worden verleend, welke aanvraag nodig is en welke kosten anders gelden. Een aanvraag verschuift de verhoordatum niet vanzelf. De uitleg over getuige of verdachte helpt om je eerste vragen te ordenen.
Een pro deo advocaat vinden in drie stappen.
Zoek een advocaat die met toevoegingen werkt
Kies in de officiële NOvA-zoeker het rechtsgebied Strafrecht en eventueel je plaats of postcode. Selecteer bij de extra zoekopties Gefinancierde rechtsbijstand (toevoeging). Vraag de advocaat of die jouw soort strafzaak kan aannemen.
Bespreek je zaak en de mogelijke kosten
Houd je identiteitsbewijs en brieven over je zaak bij de hand, zoals een uitnodiging of dagvaarding. Bespreek je financiële situatie en vraag welke bijstand mogelijk is, of een toevoeging kan worden aangevraagd en welke kosten je zelf moet betalen.
De advocaat vraagt de toevoeging aan
De advocaat dient de aanvraag in bij de Raad voor Rechtsbijstand. De Raad beoordeelt de aanvraag en beslist. Is je inkomen of vermogen inmiddels gedaald, bespreek dan ook of peiljaarverlegging mogelijk is.
Zoek een advocaat die met toevoegingen werkt.
In het officiële register van de Nederlandse orde van advocaten staat het rechtsgebied Strafrecht alvast geselecteerd.
- Kies je plaats of postcode en de gewenste afstand.
- Open ‘Extra zoekopties’ en kies ‘Gefinancierde rechtsbijstand (toevoeging)’.
- Bekijk het profiel en vraag of de advocaat jouw soort zaak kan aannemen.
- Bespreek de toevoeging, een eventuele eigen bijdrage en beschikbaarheid voordat je een opdracht geeft.
Bekijk aangesloten advocaten en stuur je hulpvraag door →
Je zoekt bij de NOvA. Een vermelding in het register zegt nog niet dat een advocaat ruimte heeft voor jouw zaak.
Vraag wat je uiteindelijk zelf moet betalen.
Bij een reguliere toevoeging betaal je meestal een eigen bijdrage. Voor bepaalde vormen van toegewezen rechtsbijstand geldt geen eigen bijdrage. Daarnaast is het van belang welke werkzaamheden onder de toevoeging vallen en of er andere kosten kunnen zijn.
Bespreek vooraf wat er gebeurt als de toevoeging wordt afgewezen of de omstandigheden veranderen. Een advocaat kan uitleggen welke afspraken dan gelden. In onze uitleg over advocaatkosten in een strafzaak lees je welke financiële vragen je kunt stellen.
Bereid een gesprek voor, geen perfect dossier.
Je hoeft niet alles al te begrijpen om contact op te nemen. Begin met je identiteitsbewijs, de brieven over je zaak en de data waarop iets moet gebeuren. Een dagvaarding, uitnodiging voor verhoor of uitspraak helpt de advocaat bepalen welke stap eerst nodig is.
- Houd je identiteitsbewijs en beschikbare processtukken bij de hand.
- Noteer de datum van een verhoor, zitting of uitspraak.
- Vertel dat je gesubsidieerde rechtsbijstand wilt bespreken.
- Geef aan als je financiële situatie is veranderd.
- Vraag om een duidelijke toelichting op de kosten en de aanvraag.
Bewaar de beslissing en controleer het vervolg.
Vraag wie de aanvraag indient, hoe je de beslissing ontvangt en welke werkzaamheden eronder vallen. Controleer daarna het toevoegingsnummer, je gegevens en een eventuele eigen bijdrage. Bij een afwijzing maakt de reden verschil: ontbrekende informatie, draagkracht of de inhoud van de hulpvraag vragen niet vanzelf dezelfde reactie.
Is je inkomen gedaald, bespreek dan tijdig peiljaarverlegging. Voor de route in 2026 noemt de Raad zes weken na de eerste beslissing. Een vraag aan het kantoor bewaakt die termijn niet automatisch. Leg vast wie handelt en laat tegelijk de lopende strafzaak volgen; financieringsvragen zetten procesafspraken niet stil.
Kies de pro deo tool voor jouw vraag
Van voorwaarden en kosten tot een afwijzing of hulp voor je kind: iedere tool geeft een persoonlijk overzicht met vervolgstappen.
Veelgestelde vragen over pro deo.
Wat is een pro deo strafrechtadvocaat?
Een pro deo advocaat werkt met gesubsidieerde rechtsbijstand, ook wel een toevoeging genoemd. De overheid betaalt dan een deel van de advocaatkosten. Meestal betaal je zelf een eigen bijdrage. De Raad voor Rechtsbijstand beoordeelt of je voor een toevoeging in aanmerking komt; er gelden financiële en inhoudelijke voorwaarden.
Mag ik zelf een pro deo advocaat kiezen?
Je kunt zelf een advocaat kiezen. Niet iedere advocaat werkt met toevoegingen. Vraag daarom vooraf of de advocaat jouw strafzaak op basis van gesubsidieerde rechtsbijstand kan behandelen. In de officiële NOvA-zoeker kun je filteren op strafrecht, plaats en gefinancierde rechtsbijstand. Een vermelding garandeert niet dat een advocaat jouw zaak kan aannemen.
Hoe werkt rechtsbijstand als ik ben aangehouden?
Vraag de politie om bijstand van een advocaat en geef het aan als je een eigen advocaat wilt. Voor aangehouden verdachten gelden bijzondere regelingen. Bij een toegewezen piketadvocaat voor een ernstig strafbaar feit is er geen eigen bijdrage voor die piketbijstand. De financiering van het vervolg van de zaak kan anders zijn. Laat de advocaat uitleggen welke regeling voor jouw situatie geldt.
Is een pro deo strafrechtadvocaat helemaal gratis?
Dat is niet altijd zo. Bij een reguliere toevoeging betaal je meestal een eigen bijdrage. In bepaalde situaties hoef je geen eigen bijdrage te betalen, bijvoorbeeld bij aangewezen piketbijstand. Bespreek vooraf welke werkzaamheden onder de regeling vallen, welke kosten voor jou overblijven en wat er gebeurt als de toevoeging wordt afgewezen.
Welk inkomen telt mee voor een toevoeging?
Bij een reguliere toevoeging kijkt de Raad voor Rechtsbijstand doorgaans naar het fiscale inkomen en vermogen van twee jaar eerder. Ook je huishoudsituatie kan meetellen. Er gelden uitzonderingen, onder meer bij bepaalde vormen van toegewezen rechtsbijstand. Is je inkomen of vermogen inmiddels gedaald, dan kan peiljaarverlegging mogelijk zijn. Bekijk de actuele voorwaarden bij de Raad.
Hoe vraag ik een toevoeging voor mijn strafzaak aan?
De advocaat vraagt de toevoeging voor je aan bij de Raad voor Rechtsbijstand. Je doet die aanvraag dus niet zelf. Neem naar het gesprek je identiteitsbewijs en beschikbare stukken mee, zoals een uitnodiging voor verhoor of een dagvaarding. Bespreek ook je financiële omstandigheden. De Raad beslist over de aanvraag; contact met een advocaat geeft nog geen recht op een toevoeging.
Bronnen en onderbouwing
Hier vind je de bronnen bij deze pagina. Open de oorspronkelijke publicatie voor de volledige uitleg, voorwaarden en uitzonderingen.
- Raad voor Rechtsbijstand: inkomen, vermogen en eigen bijdrageOpent in een nieuw tabbladrechtsbijstand.nlhttps://www.rechtsbijstand.nl/mediation-rechtsbijstand/hoeveel-betalen/eigen-bijdrage
- Raad voor Rechtsbijstand: wanneer betaal je geen eigen bijdrage?Opent in een nieuw tabbladrechtsbijstand.nlhttps://www.rechtsbijstand.nl/mediation-rechtsbijstand/hoeveel-betalen/geen-eigen-bijdrage/
- Raad voor Rechtsbijstand: een toevoeging aanvragenOpent in een nieuw tabbladrechtsbijstand.nlhttps://www.rechtsbijstand.nl/mediation-rechtsbijstand/gesubsidieerde-mediation-rechtsbijstand/aanvragen/
- Rijksoverheid: je rechten als je bent aangehoudenOpent in een nieuw tabbladrijksoverheid.nlhttps://www.rijksoverheid.nl/themas/recht-veiligheid-en-defensie/politie/vraag-en-antwoord/rechtspraak-en-geschiloplossing/wat-gebeurt-er-als-ik-word-verdacht-van-een-strafbaar-feit
- Het Juridisch Loket: voorwaarden en kosten van een toevoegingOpent in een nieuw tabbladjuridischloket.nlhttps://www.juridischloket.nl/hoe-we-werken/toevoeging-advocaat/
- Nederlandse orde van advocaten: officiële advocaatzoekerOpent in een nieuw tabbladzoekeenadvocaat.advocatenorde.nlhttps://zoekeenadvocaat.advocatenorde.nl/
Juridische beoordeling
Nog niet beoordeeldDeze inhoudsversie is nog niet door een jurist of advocaat beoordeeld. Tot die beoordeling staat bij het artikel: laatst bewerkt door onze redactie.
Redactie Strafrecht in Nederland
Verantwoordelijk voor het samenstellen en bijwerken van deze informatie.
Een bronvermelding of tekstbewerking geldt niet als juridische goedkeuring.
Beoordelen of redactioneel bijdragen
Bekijk juridische beoordelingen en bewerkingsgeschiedenis