Kun je advocaatkosten na vrijspraak terugkrijgen?

Een vrijspraak leidt niet vanzelf tot terugbetaling

De rechter die vrijspreekt, maakt daarmee niet automatisch de declaraties van je advocaat ongedaan. Voor vergoeding is een afzonderlijk verzoek nodig. Ook moet worden beoordeeld of de zaak is geëindigd op een manier die voor de gevraagde vergoeding in aanmerking komt. Dat vraagt meer dan alleen de kop van het vonnis lezen.

De hoofdroute voor vergoeding van particuliere advocaatkosten staat in artikel 530, tweede lid, van het Wetboek van Strafvordering. Hoofdvoorwaarde is dat de zaak eindigt zonder straf of maatregel en zonder toepassing van artikel 9a van het Wetboek van Strafrecht. Artikel 9a betreft schuldigverklaring zonder straf of maatregel; dat is dus niet hetzelfde als vrijspraak. Daarnaast beoordeelt de rechter of gronden van billijkheid bestaan om de gevraagde kosten geheel of gedeeltelijk te vergoeden. Er zijn bijzondere wettelijke situaties die afzonderlijke beoordeling vragen.

Bespreek direct na de beslissing met de advocaat welke vervolgstappen nog mogelijk zijn. Een zaak met meerdere feiten, een gedeeltelijke vrijspraak of nog een lopend hoger beroep kan ingewikkelder liggen. Laat de afloop als geheel beoordelen voordat je ervan uitgaat dat alle gemaakte kosten kunnen worden teruggevraagd.

Advocaatkosten en schade door detentie zijn verschillende posten

Een verzoek kan over kosten van rechtsbijstand gaan, terwijl een ander onderdeel ziet op schade door vrijheidsbeneming. Die posten hebben niet noodzakelijk dezelfde voorwaarden. Iemand die niet heeft vastgezeten, kan wel advocaatkosten hebben gemaakt. Andersom betekent een vergoeding voor detentie niet dat iedere declaratie zonder beoordeling wordt betaald.

Maak daarom afzonderlijke overzichten voor juridische kosten, reis- of andere uitgaven en eventuele schade door detentie. Schrijf bij iedere post welke gebeurtenis de kosten veroorzaakte en welk bewijs daarbij hoort. Een overzichtelijk verzoek maakt zichtbaar wat precies wordt gevraagd en voorkomt dat bedragen dubbel worden opgevoerd.

Bepaal de termijn vanaf het juridische einde van de zaak

Rechtspraak vermeldt voor het verzoek in beginsel een termijn van drie maanden na beëindiging van de zaak. Laat de advocaat vaststellen welke einddatum bij jouw beslissing hoort. De dag van de uitspraak en de dag waarop de zaak definitief eindigt, hoeven niet gelijk te zijn.

Zet niet zelfstandig een standaard aantal dagen bij de zittingsdatum op. Een rechtsmiddel of een andere wijze van afdoening kan van belang zijn. Vraag een concreet antwoord: wat is de relevante einddatum, welke laatste indieningsdag wordt aangehouden en wie dient het verzoek tijdig in? Bewaar de bevestiging daarvan.

Welke bewijsstukken helpen bij advocaatkosten?

Verzamel de opdrachtbevestiging, declaraties, eventuele urenspecificaties en informatie over betaling. Laat duidelijk zien op welke strafzaak de werkzaamheden betrekking hadden. Als één factuur ook een ander geschil omvat, is uitsplitsing nodig om te begrijpen welk deel bij het verzoek hoort.

Geef aan wie de rekening heeft betaald of verschuldigd is en of een verzekering of andere regeling betrokken was. Kosten die al via een toevoeging worden vergoed, kun je niet zonder meer behandelen alsof je ze volledig particulier hebt gedragen. Laat de advocaat beoordelen hoe de verschillende financieringsbronnen op elkaar aansluiten.

Had je een reguliere toevoeging met een eigen bijdrage, dan bestaat een andere vraag: is die bijdrage na de afloop nog verschuldigd? Artikel 44, tweede lid, van de Wet op de rechtsbijstand regelt dat bij de daarin genoemde beëindiging zonder straf of maatregel en zonder toepassing van artikel 9a geen eigen bijdrage is verschuldigd. De advocaat restitueert een al betaalde bijdrage. Vraag het kantoor om die afwikkeling te controleren; een zelfstandig kostenverzoek voor diezelfde bijdrage is dan niet de aangewezen route. Bij een passende einduitkomst in hoger beroep kan ook de bijdrage voor de eerste aanleg worden betrokken.

De hoogte van de vergoeding wordt afzonderlijk beoordeeld

De gevraagde vergoeding is geen automatisch afschrift van de eindfactuur. De rechter kan beoordelen of en in hoeverre toekenning passend is. Zorg daarom dat aard en omvang van de werkzaamheden begrijpelijk zijn. Een helder dossier helpt beter dan een rond eindbedrag zonder toelichting.

Bespreek vooraf welke posten de advocaat wil opvoeren en waar discussie mogelijk is. Er kunnen verschillen bestaan tussen wat je met het kantoor bent overeengekomen en wat uiteindelijk wordt vergoed. Maak ook afspraken over de kosten van het verzoek zelf. Reken niet op volledige terugbetaling voordat de beslissing vaststaat.

Ook bij sepot of een gemengde uitkomst is beoordeling nodig

Een strafzaak kan eindigen zonder zitting, bijvoorbeeld met een sepot. Dat betekent niet dat iedere sepotbrief dezelfde gevolgen heeft voor een kostenverzoek. De formulering en de procesgeschiedenis zijn relevant. Bewaar de brief en vraag of de beëindiging in jouw situatie onder de wettelijke route valt.

Bij een gedeeltelijke vrijspraak of een beslissing zonder straf moet je extra terughoudend zijn met een algemene conclusie. Het is onvoldoende dat je voor één verwijt bent vrijgesproken als de zaak ook andere uitkomsten bevat. Laat het hele dossier beoordelen en trek regels voor detentieschade niet zonder meer door naar advocaatkosten.

Dien een gericht verzoek in bij de juiste instantie

Gebruik de officiële informatie over de bevoegde rechtbank of het gerechtshof en de toegestane verzendwijze. Noem de zaaknummers en voeg de relevante beslissing en kostenstukken toe. Vraag welke ondertekening en machtiging voor jouw verzoek nodig zijn. Een standaardformulier voor detentieschade hoeft niet geschikt te zijn voor alle advocaatkosten.

Bewaar het daadwerkelijk ingediende verzoek, de bijlagen en het verzend- of ontvangstbewijs. Controleer of een aanvullende vraag of oproep volgt. Bij deze procedure is een advocaat niet verplicht, maar bij verschillende feiten, financieringsregelingen of onduidelijkheid over de einddatum kan juridische beoordeling veel uitzoekwerk voorkomen.

Maak al na de strafuitspraak afspraken over de afronding

Vraag tijdens de afronding van de verdediging of een kostenverzoek wordt onderzocht en of dat onder de bestaande opdracht valt. Spreek ook af wie de definitieve afloop controleert wanneer nog hoger beroep mogelijk is. De uitleg over hoger beroep helpt om die fase te herkennen.

Een goede afronding omvat zowel de strafzaak als de administratie. Zet ontbrekende facturen op een korte actielijst en vraag tijdig om correctie van verkeerde gegevens. Bewaar het dossier ook na uitbetaling. Voor de oorspronkelijke prijsafspraken kun je de pagina over kosten van een strafrechtadvocaat gebruiken.

• Bewaar de volledige eindbeslissing en zaaknummers.
• Laat het juridische einde en de uiterste verzoekdatum vaststellen.
• Verzamel declaraties, specificaties en financieringsgegevens.
• Splits advocaatkosten en eventuele detentieschade uit.
• Leg vast wie indient en bewaar het ontvangstbewijs.