Wat kost een strafrechtadvocaat?

Vraag eerst wat de opdracht omvat

Een eerste adviesgesprek, voorbereiding van een verhoor en behandeling van een strafzitting zijn verschillende opdrachten. Vraag daarom wat de advocaat nu gaat doen: documenten bestuderen, een gesprek voeren, stukken opvragen of een zitting voorbereiden. Informatie over de strafprocedure helpt om deze fasen te onderscheiden. Een bedrag voor één gesprek hoeft niet de behandeling van de hele zaak te omvatten.

Laat ook vastleggen wie het werk uitvoert en wat er gebeurt als er een nieuwe beslissing of zitting komt. De NOvA adviseert voor het eerste gesprek onder meer naar een schriftelijke begroting, de verwachte uren en de inzet van kantoorgenoten te vragen. Je kunt pas zinvol vergelijken als de offertes over dezelfde werkzaamheden gaan. Maak daarom voor ieder kantoor dezelfde korte omschrijving van de zaak.

Een uurtarief, vaste prijs en voorschot betekenen iets anders

Bij een uurtarief volgt het honorarium uit de afgesproken prijs en de gedeclareerde tijd. Bij een vaste prijs moet duidelijk zijn welke werkzaamheden daaronder vallen. Een voorschot is een vooruitbetaling en zegt op zichzelf niets over het definitieve totaal. Vraag bij elk voorstel hoe omzetbelasting, eventuele kantoorkosten en kosten van derden zijn verwerkt.

De gedragsregels van de NOvA over honorarium verlangen duidelijke afspraken bij de opdracht en een begrijpelijke specificatie van declaraties. Ook moet de advocaat je informeren zodra een rekening naar verwachting aanmerkelijk hoger wordt dan de eerdere schatting. Maak praktisch af wanneer je een tussentijdse stand ontvangt. Vraag of een genoemd budget een raming of een afgesproken grens is en hoe toestemming voor extra werk wordt vastgelegd.

Particulier betalen en verzekering controleren

Wie particulier een advocaat inschakelt, moet weten welke rekening rechtstreeks voor eigen rekening komt. Heb je een rechtsbijstandsverzekering, controleer dan de polis en de reactie van de verzekeraar voordat je dekking in je budget opneemt. Volgens de NOvA over advocaatkosten verschilt de dekking per verzekering. Een bestaande verzekering is dus nog geen bevestiging dat deze strafzaak of deze advocaat wordt betaald.

Bespreek de financiering met het kantoor voordat de werkzaamheden beginnen. Vraag wat het eerste contact kost en of de begroting inclusief belasting is. Maak geen berekening op basis van een online vanafprijs zonder de voorwaarden te lezen. Een afspraak over betalen in termijnen verandert bovendien niet automatisch de totale prijs. Houd een schriftelijk overzicht van wat het kantoor, de verzekeraar en jijzelf over betaling hebben bevestigd.

Een toevoeging is gesubsidieerde rechtsbijstand

Een toevoeging bij de Raad voor Rechtsbijstand betekent dat de overheid de rechtsbijstand geheel of gedeeltelijk financiert. Meestal blijft een eigen bijdrage over; in bepaalde situaties geldt een uitzondering. De alledaagse term pro deo kan daardoor ten onrechte de indruk wekken dat er altijd helemaal geen rekening volgt. Onze uitleg over de pro-deoadvocaat behandelt dit onderscheid.

De Raad beoordeelt bij een reguliere aanvraag niet alleen financiële gegevens, maar ook of de zaak voor subsidie in aanmerking komt. Zie de voorwaarden van de Raad. Vraag een kantoor daarom of het toevoegingszaken doet en welke beoordeling nog nodig is. Bespreek ook hoe het werk wordt betaald zolang een beslissing ontbreekt en wat er gebeurt bij een afwijzing. Een mogelijkheid tot aanvragen is geen toezegging dat de aanvraag wordt toegewezen.

Eigen bijdrage, peiljaar en actuele financiële gegevens

De Raad voor Rechtsbijstand over de eigen bijdrage legt uit dat inkomen, vermogen en woonsituatie van belang kunnen zijn. Gewoonlijk gebruikt de Raad belastinggegevens van twee jaar eerder. Bij een relevante daling van de financiële situatie kan peiljaarverlegging worden aangevraagd; daarvoor gelden voorwaarden. De toepasselijke grenzen en bedragen moet je voor het aanvraagjaar controleren.

Bereid daarom de juiste informatie voor, in plaats van alleen je huidige banksaldo te noemen. Meld veranderingen in werk, inkomen en huishouden aan de advocaat. Vraag welk peiljaar wordt gebruikt en of aanvullende gegevens nodig zijn. Noteer daarnaast welke kosten de toevoeging wel en niet omvat. Een bedrag dat een bekende vorig jaar betaalde, is onvoldoende om jouw eigen bijdrage vast te stellen. Ook een nieuwe procedure kan een afzonderlijke financieringsvraag opleveren.

Aanhouding en voorlopige hechtenis hebben eigen regels

Voor bijstand rond vrijheidsbeneming kunnen andere regels gelden dan bij een zelf gekozen particulier adviesgesprek. De Raad noemt bij situaties zonder eigen bijdrage onder meer bepaalde toegewezen rechtsbijstand na aanhouding. Daar zijn aanvullende voorwaarden aan verbonden. Trek daaruit niet de conclusie dat iedere verdere opdracht automatisch kosteloos is. De uitleg over aanhouding en bijstand tijdens een verhoor helpt om de fase te herkennen.

Bij voorlopige hechtenis wordt een advocaat toegevoegd. De Rechtspraak over kosten waarschuwt dat deze rechtsbijstand bij draagkracht en een onherroepelijke veroordeling onder voorwaarden achteraf kan worden verhaald. Vraag dus op welke basis de advocaat optreedt en of latere controle aan de orde kan zijn. Voor minderjarige verdachten en kantonzaken gelden bovendien afzonderlijke regels; laat die expliciet toelichten als ze relevant zijn.

Houd advocaatkosten apart van andere bedragen

Een geldboete of schadevergoeding is geen honorarium voor de advocaat. Maak in je begroting daarom aparte regels voor juridische bijstand en mogelijke financiële gevolgen van de strafzaak. Zo voorkom je dat een offerte voor rechtsbijstand wordt gelezen als een totaalbedrag waarmee alle gevolgen zijn afgekocht.

Voor de gewone strafprocedure betaal je geen griffierecht. Volgens de kosteninformatie van de Rechtspraak betaalt de overheid een noodzakelijke, door het OM opgeroepen tolk. Een deskundigenrapport dat je zelf buiten de strafrechter om laat opstellen, kan wel voor eigen rekening komen. Vraag dus vóór een externe opdracht wie haar verstrekt en betaalt. Een ontvangen dagvaarding is een goed moment om de begroting voor de volgende procesfase opnieuw te bespreken.

Na de uitspraak kunnen nieuwe kostenvragen ontstaan

Een gunstige afloop betekent niet dat iedere declaratie vanzelf wordt terugbetaald. Er kan onder voorwaarden een verzoek om vergoeding van particuliere rechtsbijstand mogelijk zijn. De rechter beoordeelt of gronden van billijkheid bestaan voor vergoeding; de uitspraak over artikel 530 Sv van Rechtbank Noord-Holland laat zien dat een vergoeding geheel of gedeeltelijk kan worden geweigerd. Bij toevoeging gelden andere regels dan bij particuliere betaling.

Bespreek een mogelijk verzoek direct na de afloop, want er gelden termijnen. De Rechtspraak beschrijft voor de vergoedingsprocedure een termijn van drie maanden na beëindiging van de zaak. Laat vaststellen welke route en einddatum in jouw situatie van toepassing zijn. Overweeg je hoger beroep, vraag dan afzonderlijk naar opdracht en financiering daarvan. Ga niet zonder bevestiging uit van voortzetting onder dezelfde prijs of toevoeging.

Hypothetisch rekenvoorbeeld: vergelijk de hele afspraak

Stel dat een kantoor voor een afgebakende fase fictief € 240 per uur inclusief btw rekent en acht uur begroot. De raming is dan € 1.920. Een ander kantoor noemt een fictieve vaste prijs van € 1.800 inclusief btw. Dat tweede aanbod is alleen goed vergelijkbaar wanneer dezelfde werkzaamheden zijn inbegrepen. Misschien omvat het ene voorstel de zitting en het andere uitsluitend de voorbereiding.

Deze bedragen zijn verzonnen, geen marktgemiddelde of offerte. Het voorbeeld laat zien waarom de omschrijving minstens zo belangrijk is als de vermenigvuldiging. Vraag hoe extra werk, uitloop en een tweede zitting worden behandeld. Bespreek bij het kiezen van een strafrechtadvocaat ook ervaring, beschikbaarheid en wie je aanspreekpunt wordt. De goedkoopste raming geeft op zichzelf geen informatie over de kwaliteit of de uiteindelijke rekening.

Checklist voor duidelijke financiële afspraken

Bewaar de bevestigde afspraken. Stel bij een onduidelijke rekening concrete vragen over een datum, tijdpost of afgesproken werkzaamheid. Vraag het kantoor welke klachtenregeling geldt als je er samen niet uitkomt.

• Welke procesfase en werkzaamheden vallen precies onder de opdracht?
• Geldt een uurtarief of vaste prijs, en zijn btw en bijkomende kosten inbegrepen?
• Is een voorschot gevraagd en hoe wordt dit met de eindafrekening verrekend?
• Wie voert het werk uit en tegen welk tarief?
• Is een toevoeging mogelijk en wat gebeurt er bij afwijzing of latere controle?
• Wanneer krijg je inzicht in de bestede tijd en een bijgewerkte begroting?
• Moeten vervolgwerk, een externe deskundige of hoger beroep apart worden afgesproken?

Vier geldvragen die een afzonderlijk antwoord verdienen

De eerste vraag is of de zaak onder een bijzondere regeling voor toegewezen bijstand valt. De tweede is of een reguliere toevoeging mogelijk is. Pas daarna kun je goed bespreken welke eigen bijdrage in een strafzaak overblijft. Deze vragen samenvoegen tot de vraag of een advocaat gratis is, verbergt juist de uitzonderingen die belangrijk kunnen zijn.

Een vierde vraag komt na afloop: kunnen kosten worden vergoed als de zaak zonder straf eindigt? De gids advocaatkosten na vrijspraak onderscheidt de aanvraag van een mogelijke vergoeding en de afspraken met je advocaat. Wil je tussentijds overstappen, bespreek dan eerst de gevolgen voor opdracht, dossier en financiering bij advocaat wisselen.