Een sepotcode laten beoordelen of corrigeren

De code vertelt waarom niet verder wordt vervolgd

Het OM onderscheidt technische en beleidssepots. Een technisch sepot heeft te maken met de mogelijkheid van vervolging of een haalbare veroordeling. Bij een beleidssepot wordt van vervolging afgezien op gronden van algemeen belang, terwijl een vervolging technisch mogelijk kan zijn. Die begrippen beschrijven de beslissing van het OM. Ze zijn geen verkorte rechterlijke vrijspraak en moeten evenmin worden gelezen als een veroordeling. De motivering hoort uit te leggen waarom juist deze zaak op de vermelde grond wordt beëindigd.

Wie de brief leest als alleen een uitslag met het woord klaar, kan de betekenis van de reden missen. Vooral bij latere vragen over justitiële documentatie kan dat verwarring geven. Bekijk daarom welke feitomschrijving, datum, persoon en grond in de brief staan. Noteer ook of meer dan één feit of code wordt genoemd. Een gunstige beslissing over één onderdeel zegt niets vanzelf over een ander onderdeel van dezelfde zaak. Begin met het besluit zoals het werkelijk is vastgelegd, niet met de samenvatting die telefonisch werd gegeven.

Onvoldoende bewijs en ten onrechte verdachte zijn geen synoniemen

Sepotcode 01 ziet volgens het OM op feiten en omstandigheden die ondubbelzinnig wijzen op onschuld: de betrokkene is ten onrechte als verdachte aangemerkt. Sepotcode 02 betreft onvoldoende wettig en overtuigend bewijs. Het verschil is wezenlijk. Dat de vervolging niet genoeg bewijs heeft, betekent logisch noch juridisch dat de onschuld daarmee op dezelfde manier is vastgesteld. Een verzoek om code 02 door 01 te vervangen moet daarom meer bevatten dan dezelfde ontkenning die al in het onderzoek stond.

Een vastgesteld alibi, persoonsverwisseling of concrete uitsluiting kan voor de eerste categorie relevant zijn. Een niet-opgehelderde tegenstrijdigheid kan daarentegen laten zien waarom bewijs tekortschiet zonder de gebeurtenis volledig op te lossen. Beschrijf dus welke nieuwe of verkeerd gewaardeerde informatie het verschil maakt. Een advocaat kan helpen toetsen of het argument werkelijk bij de gewenste grond hoort. Het gaat om juistheid van de motivering, niet om een ranglijst waarop iedere voormalig verdachte de meest geruststellende code mag kiezen.

Maak eerst een brief-dossier-registratiematrix

Zet drie kolommen naast elkaar. In de eerste staat wat de sepotbrief zegt, in de tweede welk dossierstuk daarop betrekking heeft en in de derde wat feitelijk in de justitiële documentatie staat of nog moet worden nagegaan. Markeer elk verschil. Misschien staat het juiste sepot in het OM-besluit maar is een datum verkeerd verwerkt. Misschien stemt de registratie volledig met het besluit overeen, maar vind je de inhoudelijke sepotgrond verkeerd. Deze twee situaties vragen een andere toelichting.

Voeg per verschil een concrete vraag toe. Waarom is onvoldoende bewijs gekozen terwijl een persoonsverwisseling is vastgesteld? Waarom staat een beleidsreden vermeld terwijl een beslissend bestanddeel volgens de eigen motivering ontbreekt? Waarom ontbreekt de latere beslissing in de registratie? Zulke vragen richten de behandeling op een controleerbaar punt. Laat onzekere gegevens herkenbaar staan: schrijf bijvoorbeeld dat je de huidige registratie nog niet hebt ingezien. Een zelfgemaakte veronderstelling over een strafblad kan anders als het uitgangspunt van het hele verzoek gaan functioneren.

Geen vervolging betekent niet automatisch geen registratie

De Justitiële Informatiedienst legt uit dat bij misdrijven ook verdenkingen, sepots en bepaalde rechterlijke uitkomsten worden geregistreerd, met genoemde uitzonderingen zoals codes 01 en 09. De aanwezigheid van een registratie is dus niet hetzelfde als een veroordeling. Toch kan de precieze afdoening belangrijk zijn. Vraag eerst inzage wanneer onduidelijk is wat is vastgelegd. Een werkgever die vaag verwijst naar een strafblad geeft niet noodzakelijk een betrouwbare beschrijving van de eigen justitiële gegevens.

Vermijd daarbij de verwachting dat iedere wijziging van een code automatisch alle gegevens in ieder systeem verwijdert. Justitiële documentatie, politiegegevens en een afzonderlijk VOG-besluit hebben verschillende kaders. Een correctie moet langs de relevante route worden verwerkt en zo nodig gecontroleerd. De Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens regelt onder meer de rechten op inzage en correctie. Vraag bij een concrete registratiekwestie welke bronregistratie wordt aangepast, wie dat doet en welke bevestiging je kunt verwachten.

Een andere grond vergt een andere motivering

Een argument kan op zichzelf sterk zijn maar niet bij de verlangde code passen. Wie stelt dat een gedraging gerechtvaardigd was, bijvoorbeeld wegens noodweer, stelt een andere juridische vraag dan iemand die zegt überhaupt niet ter plaatse te zijn geweest. De code moet aansluiten bij de inhoudelijke grond waarop niet wordt vervolgd. Het is daarom riskant om alleen de tekst van een voorbeeldbrief met code 01 over te nemen wanneer de eigen klacht in werkelijkheid over een rechtvaardigingsgrond gaat.

De Nationale ombudsman beschreef in 2025 een geval waarin het OM na tussenkomst de sepotgrond aanpaste nadat noodweer opnieuw was beoordeeld. Dit is een concreet voorbeeld van het belang van luisteren en motiveren; het is geen rechterlijk arrest dat iedere vergelijkbare klacht toewijst. De redactionele les is dat de feiten en de juridische kwalificatie elkaar moeten ontmoeten. Vraag waarom een specifiek argument de bestaande grond wel of niet verandert, in plaats van uitsluitend om een voor jou gunstiger administratief resultaat te vragen.

De officiële route loopt via de hoofdofficier

De aanwijzing van het OM noemt voor de gewezen verdachte een klacht over het sepot of de codering bij de hoofdofficier van justitie van het betreffende parket, op grond van hoofdstuk 9 Awb. Wanneer de behandeling niet bevredigt, kan de Nationale ombudsman in beeld komen. Dat is een andere route dan een gewoon hoger beroep tegen een rechterlijk vonnis. Een slachtoffer dat vervolging wil bereiken kan weer een andere procedure hebben; die procedures mogen niet door elkaar worden gebruikt.

Maak in de klacht herkenbaar wat de beslissing is, waarover je klaagt en welk antwoord je verlangt. Voeg een beperkte, leesbare selectie stukken met paginaverwijzingen toe. Vraag bijvoorbeeld om herbeoordeling van de code aan de hand van een benoemd alibi en om uitleg bij handhaving van de grond. Een algemene klacht over het hele strafrecht maakt het relevante verschil moeilijker vindbaar. Bewaar de verzonden tekst en ontvangstbevestiging en laat bij een lopende andere procedure controleren of er afzonderlijke termijnen spelen.

Een registratiefout vraagt niet altijd wijziging van het sepotbesluit

Bij een verkeerd overgenomen naam, datum of uitkomst kan een correctieverzoek aan Justid relevant zijn. De informatie over inzage- en correctieverzoeken beschrijft deze rechten en de behandeling. Het nuttigste bewijs is dan vaak het besluit of andere officiële stuk waarmee de registratie niet overeenstemt. Een correctieverzoek is echter geen eenvoudige vervanging van de inhoudelijke klacht tegen de sepotgrond. Als de registratie het OM-besluit juist weergeeft, ligt de inhoudelijke vraag elders.

Schrijf daarom expliciet of je een onjuiste verwerking of de onderliggende beslissing betwist. Laat een adviseur beide vragen verbinden wanneer dat nodig is. Je kunt anders van loket naar loket gaan met een verzoek dat bij geen van beide voldoende precies is. Vraag ook naar de gevolgen van een herbeoordeling voor de bestaande registratie. Een gewijzigd besluit dat nergens herkenbaar wordt verwerkt, lost het praktische probleem mogelijk nog niet op. Controle van de uitvoering hoort daarom bij de afronding, zonder te veronderstellen dat iedere overheidsdienst dezelfde gegevens beheert.

Fictief voorbeeld: een verkeerde persoon en een onduidelijke brief

In een fictief voorbeeld wordt Eva verdacht van diefstal op een station. Later blijkt uit gecontroleerde beelden en identiteitsgegevens dat een andere persoon betrokken was. De sepotbrief noemt uitsluitend onvoldoende bewijs. Eva wil weten waarom niet is vastgelegd dat zij ten onrechte als verdachte is aangemerkt. Haar verzoek kan gericht verwijzen naar het concrete identificatieonderzoek. Dat is inhoudelijk iets anders dan alleen zeggen dat zij altijd heeft ontkend en daarom de gunstigste code verdient.

Een tweede fictieve variant laat het onderscheid zien: op de beelden is de dader niet herkenbaar en verklaringen spreken elkaar tegen. Dan kan onvoldoende bewijs een begrijpelijke andere grond zijn, ook als Eva haar onschuld blijft benadrukken. Het verschil tussen de varianten zit in de vastgestelde onderzoeksuitkomst. Geen van beide voorbeelden voorspelt wat in een echte zaak moet gebeuren. Ze laten zien waarom een brief-dossiervergelijking nuttiger is dan een ongedifferentieerde eis dat iedere niet-vervolgde verdachte code 01 krijgt.

Maak een afgebakende vraag controleerbaar

Een goede dossierkaart helpt ook wanneer de zaak emotioneel zwaar is geweest. Noteer eerst de exacte vermelde grond en daarna maximaal enkele verschillen die de kern raken. Beschrijf het belang van een juiste beslissing, maar maak dat belang niet tot bewijs voor de gewenste grond. De angst voor problemen bij werk is begrijpelijk en kan urgentie verduidelijken; zij toont op zichzelf niet aan welke feiten in het strafrechtelijk onderzoek zijn vastgesteld.

• Besluit: volledige sepotbrief, datum, parketnummer en betrokken feit.
• Motivering: exacte code, omschrijving en eventuele aanvullende gronden.
• Dossier: relevante passage, bron, datum en paginanummer.
• Verschil: welk feit of juridisch uitgangspunt past volgens jou niet?
• Registratie: is inzage verkregen en wijkt die af van het besluit?
• Verzoek: inhoudelijke herbeoordeling, uitleg of correctie van verwerking.
• Vervolg: ontvangstbevestiging, reactie en afzonderlijke lopende procedures.

Een zorgvuldig antwoord kan ook een gemotiveerde afwijzing zijn

Niet iedere klacht leidt tot aanpassing. De ombudsman besprak ook een zaak over de uitleg bij code 02, waarbij de motivering op onderdelen tekortschoot zonder dat daarmee iedere gewenste andere grond vaststond. Dat onderscheid is belangrijk voor verwachtingen. Je kunt terecht om een beter antwoord vragen terwijl de uiteindelijke code dezelfde blijft. Beoordeel daarom of de reactie de kern van je argument behandelt en niet slechts een eerdere standaardzin herhaalt.

Onze conclusie: vraag om een juiste en begrijpelijke grond, met controleerbare verwerking, in plaats van om een cosmetisch schoner dossier. Gebruik de hoofdgids sepot voor het bredere besluit en de uitleg over een VOG met een strafblad voor die afzonderlijke beoordeling. Wanneer een gewijzigde code is bevestigd, controleer wat daadwerkelijk is aangepast. Een goede afronding bestaat uit een begrijpelijke beslissing en duidelijkheid over de relevante registratie, niet alleen uit de mededeling dat de klacht is behandeld.