Rechten van de verdachte in het Wetboek van Strafvordering
Je positie in een strafzaak vraagt om duidelijke informatie. Deze leesroute brengt belangrijke bepalingen over de verdachte, rechtsbijstand en processtukken bij elkaar. De precieze voorwaarden blijven per bepaling verschillen.
Bronversie gecontroleerd op 1 november 2026. Dit is algemene uitleg; de toepassing vraagt om de volledige wet, relevante rechtspraak en de feiten.
Wie is verdachte en welke informatie hoort daarbij?
artikel 27 Sv gaat over het begrip verdachte. artikel 27c Sv bevat regels over het meedelen van rechten en informatie. Je positie kan verschillen naar gelang je bent aangehouden, wordt verhoord of op een ander moment aan de procedure deelneemt.
Vraag bij onduidelijkheid welke rol je hebt en waarover de oproep of het gesprek gaat. Bewaar een uitnodiging en noteer welke uitleg je hebt gekregen. Dat maakt het makkelijker om met een advocaat te bespreken welke rechten en vervolgstappen relevant zijn.
Zwijgrecht en rechtsbijstand
De wettelijke basis voor het zwijgrecht staat in artikel 29 Sv. Het recht op rechtsbijstand en de regels rond bijstand bij verhoor staan onder meer in artikel 28 Sv, artikel 28c Sv en artikel 28d Sv. Lees steeds de hele bepaling en de verwijzingen; niet iedere regel heeft dezelfde voorwaarden.
Een uitleg over rechten is geen persoonlijk advies over wel of niet verklaren. Bespreek de verdenking, beschikbare informatie en je vragen met een advocaat. Maak ook onderscheid tussen het recht op bijstand en de vraag hoe die bijstand wordt betaald.
Weten wat er in het dossier staat
Voor kennisneming van processtukken is artikel 30 Sv een beginpunt. Omliggende bepalingen gaan over voorwaarden, beperkingen en verdere mogelijkheden. De fase van de zaak kan daarbij verschil maken.
Noteer welke stukken je hebt, wat ontbreekt en waarom je die informatie nodig hebt. Laat een verzoek of bezwaar aansluiten op de juiste procedure. Bij een oudere zaak controleer je bovendien de toepasselijke versie; toekomstige nummering uit het nieuwe wetboek is daarvoor geen vervanging.
Artikelen bij deze leesroute
Bij ieder artikel staan de oorspronkelijke tekst, status, versie en officiële bron. Een vervallen artikel is geen geldende regel in deze bronversie.
- Artikel 27 Sv — Wanneer iemand verdachte isDeze bepaling omschrijft het begrip verdachte vóór en na aanvang van de vervolging. De hoedanigheid waarin iemand wordt gehoord is van belang voor diens rechten. Verdacht zijn betekent niet dat schuld vaststaat.
- Artikel 27c Sv — Informatie over verdenking en rechtenDit artikel regelt op verschillende momenten de mededeling van de verdenking en informatie over rechten. Lees welk moment en welke situatie in ieder lid worden bedoeld. Bespreek het met je advocaat als niet duidelijk is waarvan je wordt verdacht.
- Artikel 28 Sv — Recht op een advocaatDit artikel bevat het recht van de verdachte op bijstand van een raadsman. De verdere uitwerking staat mede in de aansluitende bepalingen, waaronder overleg voorafgaand aan een verhoor en bijstand tijdens het verhoor.
- Artikel 28a Sv — Afstand van rechtsbijstandDeze bepaling stelt voorwaarden aan afstand van het recht op rechtsbijstand en noemt grenzen en informatieverplichtingen. Lees ook de regels voor bijzondere groepen en situaties. Het afzien van bijstand verdient een bewuste, geïnformeerde afweging.
- Artikel 28b Sv — Beschikbaar maken van een advocaat na aanhoudingHier staan regels over het beschikbaar maken van een raadsman voor een aangehouden verdachte. De regeling onderscheidt situaties en categorieën verdachten. Lees daarom het hele artikel, samen met artikel 28c Sv over het overleg vóór het eerste verhoor.
- Artikel 28c Sv — Overleg met een advocaat vóór het verhoorDit artikel werkt voor de bedoelde aangehouden verdachte het onderhoud met een raadsman vóór het eerste verhoor uit. Lees ook de voorwaarden voor verlenging. Bijstand tijdens het verhoor wordt afzonderlijk behandeld in artikel 28d Sv.
- Artikel 28d Sv — Advocaat tijdens het verhoorDeze bepaling regelt het bijwonen van en deelnemen aan het verhoor door een raadsman op verzoek van de verdachte. De tekst noemt ook omstandigheden voor beperkingen. Houd dit recht naast het overleg voorafgaand aan het verhoor in artikel 28c Sv.
- Artikel 29 Sv — Zwijgrecht, cautie en vrijheid van verklarenHet artikel bevat regels over de vrijheid van een verklaring, het niet verplicht zijn te antwoorden en het wijzen op dat recht. Het gaat om verhoor als verdachte. Overleg vóór het verhoor met een advocaat over je positie en de beschuldiging.
- Artikel 29a SvDe verdachte
- Artikel 30 Sv — Inzage in processtukkenDeze bepaling gaat over kennisneming van processtukken tijdens het voorbereidende onderzoek. De leden noemen de route voor een verzoek en situaties waarin kennisneming tijdelijk kan worden onthouden. Lees ook de aansluitende bepalingen over processtukken.
- Artikel 31 SvKennisneming van processtukken
- Artikel 32 SvKennisneming van processtukken
- Artikel 33 SvKennisneming van processtukken
- Artikel 34 SvKennisneming van processtukken
- Artikel 37 SvOptreden raadsman
- Artikel 38 SvOptreden raadsman
- Artikel 39 SvOptreden raadsman
- Artikel 40 SvOptreden raadsman
- Artikel 41 SvOptreden raadsman
- Artikel 45 SvBevoegdheden van de raadsman betreffende het verkeer met de verdachte en de kennisneming van processtukken