Vervolging en berechting: de strafprocedure in de wet
Na onderzoek kunnen verschillende routes volgen. Deze leesroute verbindt de vervolgingsbeslissing, behandeling door de rechter en rechtsmiddelen met de bijbehorende wetsartikelen.
Bronversie gecontroleerd op 1 november 2026. Dit is algemene uitleg; de toepassing vraagt om de volledige wet, relevante rechtspraak en de feiten.
Niet iedere zaak gaat meteen naar een zitting
artikel 167 Sv behandelt een beslissing over vervolging na opsporingsonderzoek. Een strafbeschikking heeft een afzonderlijke regeling in artikel 257a Sv; verzet wordt geregeld in artikel 257e Sv. Bij een klacht over niet-vervolgen is artikel 12 Sv een vertrekpunt.
Bepaal eerst welk document of welke beslissing je hebt ontvangen. Een sepot, strafbeschikking en dagvaarding vragen niet automatisch om dezelfde reactie. Leg ontvangstdatum en bijlagen vast en controleer de toepasselijke route.
Dagvaarding, onderzoek en beslissing
artikel 258 Sv en artikel 261 Sv gaan over het aanhangig maken van de zaak en de dagvaarding. De vragen bij de beoordeling zijn terug te vinden in onder meer artikel 348 Sv en artikel 350 Sv. De motivering van het vonnis komt onder meer aan bod in artikel 359 Sv.
Lees de tenlastelegging zorgvuldig en bespreek welke feiten worden betwist, welke getuigen of stukken van belang zijn en welke verzoeken moeten worden voorbereid. Een onvolledige samenvatting kan een relevante voorwaarde of uitzondering missen.
Na de beslissing: een afzonderlijke rechtsmiddelentoets
Hoger beroep en cassatie hebben eigen regels. Begin bijvoorbeeld bij artikel 404 Sv, artikel 408 Sv en artikel 432 Sv, maar lees ook de omliggende bepalingen. De mogelijkheid en termijn hangen af van de beslissing en omstandigheden.
Bewaar de uitspraak, gegevens over je aanwezigheid en alle informatie over uitreiking of betekening. Wacht bij een mogelijke termijn niet op een volledige dossieranalyse. Vraag tijdig hulp bij de concrete rechtsmiddelenkeuze.
Artikelen bij deze leesroute
Bij ieder artikel staan de oorspronkelijke tekst, status, versie en officiële bron. Een vervallen artikel is geen geldende regel in deze bronversie.
- Artikel 12 Sv — Beklag over niet vervolgenDit artikel geeft de rechtstreeks belanghebbende een route voor schriftelijk beklag bij het gerechtshof over de in de bepaling genoemde vervolgingsbeslissingen. Het is een andere procedure dan verzet tegen een eigen strafbeschikking. Daarvoor is artikel 257e Sv van belang.
- Artikel 167 Sv — Vervolgen of van vervolging afzienDit artikel gaat over de vervolgingsbeslissing van het openbaar ministerie na opsporingsonderzoek. Het noemt ook afzien van vervolging op gronden aan het algemeen belang ontleend. Voor een rechtstreeks belanghebbende kan de beklagroute van artikel 12 Sv relevant zijn.
- Artikel 242 SvBeslissingen omtrent verdere vervolging
- Artikel 257a Sv — Strafbeschikking van de officier van justitieDeze bepaling regelt wanneer de officier van justitie een strafbeschikking kan uitvaardigen en welke sancties en aanwijzingen daarbij mogelijk zijn. Voor het aanvechten door de verdachte staat de verzetregeling in artikel 257e Sv.
- Artikel 257e Sv — Verzet tegen een strafbeschikkingDit artikel regelt verzet door de verdachte tegen een strafbeschikking. De aanvang en toepassing van een termijn hangen af van de genoemde omstandigheden en uitzonderingen. Laat bij twijfel direct je concrete termijn beoordelen; de algemene verwijzing naar veertien dagen volstaat niet voor iedere situatie.
- Artikel 258 SvAanhangig maken der zaak ter terechtzitting
- Artikel 261 SvAanhangig maken der zaak ter terechtzitting
- Artikel 263 SvAanhangig maken der zaak ter terechtzitting
- Artikel 278 SvOnderzoek op de terechtzitting
- Artikel 348 SvBeraadslaging en uitspraak
- Artikel 349 SvBeraadslaging en uitspraak
- Artikel 350 Sv — De inhoudelijke vragen van de rechtbankDit artikel noemt de vragen over bewezenverklaring, strafbaarheid en de op te leggen straf of maatregel. Het sluit aan op de voorafgaande vragen uit de artikelen 348 en 349 Sv. Die volgorde helpt bij het lezen van een vonnis.
- Artikel 351 SvBeraadslaging en uitspraak
- Artikel 352 SvBeraadslaging en uitspraak
- Artikel 358 SvBeraadslaging en uitspraak
- Artikel 359 SvBeraadslaging en uitspraak
- Artikel 404 Sv — Wanneer hoger beroep openstaatDeze bepaling regelt tegen welke vonnissen hoger beroep openstaat en bevat uitzonderingen. Of beroep mogelijk is en binnen welke termijn zijn verschillende vragen. Lees voor de termijn ook artikel 408 Sv.
- Artikel 408 Sv — Termijn voor hoger beroepDit artikel onderscheidt situaties voor het instellen van hoger beroep. De wijze van oproeping, aanwezigheid en bekendheid met de uitspraak kunnen relevant zijn. Laat je eigen uiterste datum meteen controleren; een algemene termijnbeschrijving vervangt die beoordeling niet.
- Artikel 410 SvHooger beroep van uitspraken
- Artikel 432 SvBeroep in cassatie van uitspraken